Tổng quan ngành xe thương mại Việt Nam (Truck & Bus)

Thị trường xe thương mại 2020, một năm đầy biến động

Có thể nói, năm 2020 là một năm đầy biến động với nền kinh tế chung và ngành xe thương mại nói riêng. Tính chung toàn ngành, tổng cầu xe thương mại giảm 9% so với năm 2019. Tuy nhiên, chia tách theo từng mảng thì lại có sự khác biệt. Tổng cầu xe tải 2020 (không bao gồm xe tải nhẹ dưới 1 tấn) tăng 4% so với năm 2019. Ngược lại, thị trường xe khách lại giảm tới tận 67%, do đó kéo theo toàn ngành xe thương mại sụt giảm 9% so với năm 2019.

Nửa đầu năm 2020, dịch bênh Covid-19 đã làm cho toàn ngành xe thương mại có sự sụt giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, sau các nỗ lực khống chế dịch bệnh của chính phủ, thị trường đã có dấu hiệu hồi phục vào Quý 3 và 4, đặc biệt với thị trường xe tải. 6 tháng đầu năm 2020, thị trường xe tải giảm 13% so đại dịch hoành hành. Nhưng thị trường xe tải đã hồi phục rất nhanh ngay sau đó khi tăng tới tận 23% so với cùng kỳ năm 2019, để rồi cán đích với con số 50,000 xe được bán ra, tăng trưởng 4% so với năm 2019. Ở chiều ngược lại, thị trường xe khách lại ghi nhận mức giảm kỷ lục. Toàn thị trường xe khách ghi nhận con số bán ra hơn 3,600 xe, sụt giảm tới 67% so với năm 2019.

Cuộc đua về khuyến mại, kích cầu

Cũng giống như mảng xe du lịch, thị trường xe thương mại 2020 cũng chứng kiến một cuộc đua tranh về các chương trình khuyến mại, giảm giá, kích cầu tiêu dùng của các nhà lắp ráp, phân phối và đại lý trong hệ thống. Các chương trình này gần như mặc định là phải có khi triển khai bán hàng. Các hãng xe cũng phải tung ra nhiều chiêu thức để thu hút sự chú ý của khách hàng nhằm duy trì và chiếm lĩnh thị phần.

Sự khác biệt về tăng trưởng của thị trường xe tải và xe khách, có thể lý giải bởi một vài yếu tố tác động sau đây:

Thứ nhất, GDP 2020 của Việt Nam đặt mức tăng trưởng 2.91%, Việt Nam là một trong số ít nền kinh tế tăng trưởng dương trong năm 2020. CPI bình quân tăng 3.23%, lạm phát cơ bản bình quân ở mức 2.3% so với năm 2019. Việc kiểm soát tốt dịch bệnh, kèm theo những cú hích của chính phủ đã giúp nền kinh tế giữ vững tăng trưởng dương, và trở thành nền kinh tế lớn đứng thứ 4 trong khối ASEAN, vượt qua cả Singapore.

Thứ hai, xuất khẩu năm 2020 đạt mức xuất siêu kỷ lục. Trong bối cảnh dịch COVID-19 khiến chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gẫy nặng nề, xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam vẫn đạt mức cao, đưa xuất siêu đạt mức kỷ lục với con số ước tính 20 tỷ USD. Điều này cũng giúp cho nhu cầu vận chuyển hàng hóa, thu gom hàng hóa xuất khẩu vẫn ổn định trong năm 2020. Với việc Việt Nam đã hoàn thành việc ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do với các khu vực trên thế giới, ngành xuất khẩu đã đạt được nhiều bước tiến trong năm 2020.

Thứ ba, Giải ngân đầu tư công tăng mạnh nhất trong một thập kỷ. Năm 2020, giải ngân vốn đầu tư công được đẩy mạnh, đạt trên 90% kế hoạch, mức tăng cao nhất trong giai đoạn 2011-2020. Rất nhiều dự án đã được giải ngân vốn và chạy đúng tiến độ, giúp cho nhu cầu về vận chuyển nguyên vật liệu, san lấp mặt bằng,… vẫn duy trì rất ổn định.

Thứ tư, ngành du lịch ngành du lịch là ngành chịu ảnh hưởng nặng nhất bởi dịch bệnh Covid-19. Lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam giảm trên 80%, khách du lịch nội địa giảm gần 50%. Ước tính tổng thiệt hại của ngành du lịch lên đến 530.000 tỷ đồng. Nhu cầu vận chuyển hành khách bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong các lần giãn cách xã hội, hạn chế đi lại và không có khách du lịch. Do vậy, nhu cầu về xe khách sụt giảm nghiêm trọng.

Thứ năm, để hỗ trợ cho các doanh nghiệp, Chính phủ cũng ban hành nhiều chính sách như: Nghị định 17/2020, sửa đổi một số nội dung Nghị định 116/2017 theo hướng đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu; Thông tư 03/2020, sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 03/2018 về kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của ô tô nhập khẩu; Nghị định 41/2020, gia hạn thời gian nộp thuế TNDN, thuế giá trị gia tăng và tiền thuê đất cho các doanh nghiệp gặp khó khăn vì Covid-19; Nghị định 57, sửa đổi nghị định 125, sửa đổi điều kiện miễn thuế nhập khẩu linh kiện sản xuất ô tô; Đặc biệt, 6 tháng cuối năm 2020, chính phủ đã ban hành nghị định 70/2020, giảm 50% phí trước bạ cho ô tô sản xuất lắp ráp trong nước nhằm kích cầu tiêu dùng. Các chính sách này ít nhiều hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và phân phối xe thương mại trong nước và kích thích được nhu cầu của khách hàng mua xe mới.

Dự báo cho ngành xe thương mại 2021

Nhiều tổ chức đã dự báo GDP của Việt Nam năm 2021 sẽ hồi phục và tăng trưởng ở mức 6.5% – 7%. Mục tiêu của chính phủ Việt Nam là GDP tăng trưởng ở mức 6.5%. Như vậy, có thể nhận thấy các dự báo rất tích cực về sự phát triển trở lại của nền kinh trong năm 2021.

Năm 2021, cũng là năm được dự báo sẽ có sự thiếu hụt về nguồn cung sản phẩm. Nguyên nhân là do nguồn cung linh kiện từ nước ngoài đang gặp vấn đề bởi Covid-19 vẫn chưa được kiểm soát. Bên cạnh đó, giá cước vận chuyển đường biển đang tăng cao chóng mặt cũng sẽ là nguyên nhân khiến các nhà sản xuất, lắp ráp trong nước phải kế hoạch lại về sản xuất và có thể phải tăng giá sản phẩm.

Cùng với những dấu hiệu hồi phục tích cực của thị trường vào nửa cuối năm 2020, thị trường xe tải được dự báo sẽ có mức tăng trưởng từ 5-7% vào năm 2021. Thị trường xe khách cũng sẽ có mức tăng trưởng khi đã gần như chạm đáy vào năm 2020. Sang năm 2021, với những nỗ lực để phục hồi ngành du lịch, thị trường du lịch nội địa sẽ tăng trở lại kéo theo nhu cầu xe khách sẽ hồi phục lại. Do vậy, dự báo thị trường xe khách sẽ tăng khoảng 25% so với năm 2020. Tuy nhiên về số tuyệt đối thì cầu xe khách vẫn sẽ thấp hơn rất nhiều so với các năm trước đó.

Trong 5 năm trở lại đây, thị trường xe thương mại gần như đã tìm được đáy của nó, và thời gian tới sẽ là thời điểm để thanh lọc, phục hồi và phát triển trở lại.

Tác giả: Hyundai Thiên Trường

Nguồn: https://www.linkedin.com/